Hoeveel vocht produceert een huishouden?
Vraag iemand waar het vocht in huis vandaan komt en het antwoord is meestal ‘optrekkend vocht’ of ‘slechte isolatie’. In verreweg de meeste woningen is het antwoord veel simpeler en veel ongemakkelijker: het komt uit de bewoners. Een gemiddeld huishouden brengt elke dag een paar liter water in de lucht, gewoon door te leven.
De dagelijkse waterbegroting
Ruwe ordes van grootte, want de precieze cijfers hangen af van je gewoonten:
| Bron | Water per dag (ruwweg) |
|---|---|
| Ademen en zweten, per persoon | 1 tot 1,5 liter |
| Koken en afwassen | 0,5 tot 1,5 liter |
| Douchen, per douche | 0,2 tot 0,5 liter |
| Was binnen drogen, per machine | 1 tot 3 liter |
| Planten, aquarium, huisdieren | tienden van liters |
Tel het op voor een gezin van vier: al gauw vier tot acht liter per dag, en op een regenachtige zondag met twee wassen binnen makkelijk meer. Dat zijn emmers water die je door je huis laat verdampen.
En dan is er nog de bouwkundige lading die je er niet bij verwacht: een nieuwbouwwoning geeft in het eerste jaar nog bouwvocht af uit beton en stucwerk, en een lekkende kruipruimte of een dichtgezette schoorsteen kan er onopgemerkt liters bij pompen.
Waarom je dat niet zomaar ziet
Water in de lucht is onzichtbaar. Je merkt het pas als het ergens weer vloeibaar wordt, en dat gebeurt op het koudste oppervlak dat het kan vinden: de ruit, de betonlateil, de hoek achter de kast. Dat is waarom condens eerst op je ramen verschijnt — het glas is niet de dader, het is de eerste getuige.
Het tempo van je vochtproductie verandert door het jaar heen nauwelijks. Wat verandert is de afvoer. In de zomer staan ramen en deuren open en waait het vanzelf weg. Vanaf oktober zit het huis dicht, worden de gevels koud, en heeft precies dezelfde hoeveelheid water ineens een plek om neer te slaan.
Hoeveel moet je er dan uit ventileren?
Er is geen mooie formule, wel een goed werkende vuistregel: in een gemiddelde woning is de lucht volledig vervangen na drie tot vier keer per dag vijf tot tien minuten wijd open, in twee richtingen. Plus je ventilatieroosters die de rest van de dag open blijven staan.
Wat je daarbij helpt is basisfysica van koude lucht. Buitenlucht van 2 °C draagt, ook bij 90% relatieve vochtigheid, maar een paar gram water per kubieke meter mee. Binnengekomen en opgewarmd tot 20 °C zakt zijn relatieve vochtigheid naar een fractie daarvan, en kan hij een flinke lading vocht opnemen voordat hij weer naar buiten gaat. Winterlucht is dus letterlijk gratis droogmiddel.
Precies daarom moet je nooit op het percentage in je weerapp afgaan, maar op absolute vochtigheid: 90% buiten bij 2 °C is spotdroog, 70% buiten bij 24 °C is zompig.
De knoppen in volgorde van effect
Minder water erin is bijna altijd makkelijker dan meer water eruit:
- Deksel op de pan en de afzuigkap aan tijdens het koken. Scheelt honderden milliliters per maaltijd.
- Korter en koeler douchen, badkamerdeur dicht, ventilatie voluit, en daarna de wanden aftrekken.
- Was binnen drogen in één kamer met de deur dicht en het raam open, of in een droger die het water opvangt.
- Wasgoed hoger centrifugeren. 1400 in plaats van 800 toeren scheelt direct liters die je niet hoeft weg te ventileren.
- Kamers niet volledig laten afkoelen. Een koude kamer is geen droge kamer; hij is de plek waar het vocht van de rest van het huis neerslaat.
En dan de klassieke Nederlandse fout: ventilatieroosters dichtschuiven omdat het tocht. Ze zitten er precies om die paar liter per dag af te voeren. Dichtschuiven verplaatst het probleem naar je muren.
Vochtproblemen zijn zelden mysterieus. Het is een boekhouding — liters erin, liters eruit — en de meeste huizen boeken alleen de linkerkolom.
Laat de app meekijken
De liters eruit ventileren lukt alleen op momenten dat de buitenlucht in absolute zin droger is dan die van jou. Open/Shut rekent dat verschil live uit voor jouw locatie en zegt: nu open, of nu dicht. Gratis, privé, zonder account.